Στο σπίτι

Η Νάντια, μετανάστρια στην Ελλάδα εδώ και 20 χρόνια, είναι οικιακή βοηθός μίας ευκατάστατης οικογένειας, που την εμπιστεύεται τυφλά. Μία σειρά δυσάρεστων γεγονότων θα ανατρέψει την ισορροπία των δυναμικών ανάμεσα στα άτομα και θα επαναπροσδιορίσει τις σχέσεις τους, σε ένα φιλμ με κινηματογραφική γραφή που αποπνέει καλό ελληνικό σινεμά.

Στο σπίτι αυτού του φιλμ, ενώ τα παράθυρα φαίνονται διάπλατα ανοιχτά και δίνουν την ψευδαίσθηση της ελευθερίας κινήσεων, από όλους όσους κατοικούν σε αυτό, κανείς δεν μπορεί να δει τις πόρτες εξόδου προς την ελευθερία. Και αν τελικά το κάνει, είναι υποχρεωμένος να πληρώσει ένα τίμημα.

Στο σπίτι αυτού του φιλμ, το χώμα μπορεί να μεταγγιστεί από μία γλάστρα στην άλλη. Έτσι μπορεί και ο άνθρωπος ξαναριζώσει σε μία πατρίδα στην άλλη, αλλά το κατά πόσο αυτές οι ρίζες ποτίζονται είναι αμφίβολο. Με επικεφαλής την εξαιρετική Μαρία Καλλιμάνη, καθ' όλη τη διάρκεια της εξέλιξης του φιλμ υψώνεται μεθοδικά και ατμοσφαιρικά ο απροσπέλαστος τοίχος που χωρίζει Έλληνες και μετανάστες. Ταυτόχρονα η προσεκτική επιλογή και ευφυής αξιοποίηση των χώρων που εξυπηρετούν, μαζί με την αξιόλογη φωτογραφία, την πλοκή, κάνουν τους διαλόγους να μοιάζουν απλά απόηχος της έντασης που εκπέμπουν οι ήρωες.

Το φιλμ με τρυφερότητα σκύβει πάνω από μία αξιοπρεπή γυναίκα, ένα περήφανο άλογο που όμως κινδυνεύει να το σκοτώσουν επειδή γερνά. Απεικονίζονται οι χρονοβόρες και κουραστικές λεπτομέρειες της ζωής της πριν και μετά ασθενήσει, χωρίς σε καμία περίπτωση η αφήγηση να είναι μελοδραματική. Τα ρούχα πλένονται με επιμέλεια αλλά δεν αλλάζουν ουσιαστικά, όπως και οι άνθρωποι. Η όποια ασθένεια τελικά αφορά τελικά το εσωτερικό των υπολοίπων, απλώς εκείνη είναι αρκετά δυνατή για να τη φέρει στο σώμα της.

Η οικογένεια της ιστορίας είναι αβέβαιη ως προς τα όρια και βρίσκει απαραίτητο να μπουν ως ενδιάμεσος τα λεφτά για να συμβολοποιήσουν τις τύψεις τους που δεν είδαν ποτέ πίσω από την ταμπέλα “μετανάστρια” το πρόσωπο της Νάντιας. Έτσι σχολιάζεται πολύ εύστοχα και με οικονομικό τρόπο (π.χ. Μέσα από τους δευτερεύοντες χαρακτήρες όπως της μικρής σε ηλικία οικιακής βοηθούς) η διεργασία κατά την οποία οι αυτόχθονες προβάλλουν τους δικούς τους φόβους την εξαρτητικότητά τους και τις αδυναμίες στους ξένους, όπως το κάνει με τη σειρά του κάθε μέλος της οικογένειας. Η ηρωίδα υπομένει με αγάπη και αξιοπρέπεια όλη αυτή τη δυναμική, για να πετάξει μακριά από ένα σπίτι που βρίσκεται στο χείλος του γκρεμού και που παραδόξως αποβάλλοντάς την ταυτόχρονα την κάνει να αναπτυχθεί.

Ένα φιλμ που εκτός από την εμβάθυνση στην ψυχοσύνθεση της ηρωίδας αγγίζει και άλλες θεματικές, όπως τη διαγενεακή συνέχεια των μεταναστών, και πιο συγκεκριμένα των γυναικών, και τον τρόπο με τον οποίο σιγά σιγά κερδίζουν τη θέση που δικαιούνται σε μία ξένη κοινωνία, αλλά και όλο το συναισθηματικός κόστος που μπορεί να έχει αυτή η διαδικασία. “Το σπίτι” αγκαλιάστηκε στη Berlinale και αναμένεται να συνεχίσει το ταξίδι του στην πατρίδα του με ανυπομονησία.

Πρώτη Δημοσίευση στο Move it

Washingtonia

Προσθήκη λεζάντας

Με αφετηρία μία καμηλοπάρδαλη και ένα φοίνικα, ένα ταξίδι στον ψυχισμό διάφορων ανθρώπων που τους συνδέει ένας πυρήνας, σχηματισμένος από κάθε πλάνο αυτού του ιδιαίτερου φιλμ.

Ένα ταξίδι κάτω από το δέρμα της ανθρώπινης φύσης, όταν αυτή τονίζει τις αρσενικές απολήξεις της. Ενώ ο θεατής περιηγείται σε πολλά πρόσωπα που συνδέονται μεταξύ τους, ουσιαστικά είναι σαν ο κεντρικός ήρωας να είναι ένας και μοναδικός, ο οποίος αλλάζει συνεχώς ρούχα και δέρματα. Ντύνεται καμηλοπάρδαλη, άγριο ζώο, τούρτα γενεθλίων, αλλά και μητέρα. Και όταν κάποιος ντύνεται μητέρα δεν μπορεί παρά να αποθηκεύεσει τα ρούχα του σε ένα κλουβί. Τελικά γίνεται άντρας, που τον συστήνει στη ζωή ένα σκυλί, έχοντας τυφλωθεί από αφρικανική σκόνη. Η μητέρα του θα προσπαθήσει να παρατείνει την τυφλότητά του κλείνοντάς του τα μάτια με τα χέρια της.

Κι αν όλα τα παραπάνω βγάζουν περιορισμένο νόημα, με το φιλμ κανείς θα αποκομίσει μία όμορφη αίσθηση συνοχής και αρμονίας, που στην καρδιά της είναι βαθιά ανθεκτική αλλά και μελαγχολική και δεν αλλιώνεται από τα σκορπισμένα ερεθίσματα, παρα σχηματοποιείται, σαν μία καινούρια χώρα που σε καλεί να την ανακαλύψεις.

Πρώτη δημοσίευση στο Move it

Better Angels

Ένα άλμπουμ από φωτογραφίες που δεν τραβήχτηκαν ποτέ.

Στιγμιότυπα από την παιδική ζωή του Abraham Lincoln που φωτογραφίζουν τον τρόπο με τον οποίο η οικογενειακή του ζωή διαμόρφωσε την προσωπικότητά του.

O A.J. Edwards φτιάχνει ένα φιλμ με art house προθέσεις, με τη συμβολή του Μαλικ και την επιρροή του να στιγματίζει το εγχείρημα από την αρχή έως το τέλος, επιχειρώντας να κρατήσει από το χέρι το μικρό χαρισματικό Αβραάμ. Μόνο που κάποια στιγμή το φιλμ ξεφεύγει της προσοχής του, και ενώ εικαστικά θα μπορούσε να πει κανείς ότι είναι αριστουργηματικό, κάπου η σύγχυση που δημιουργεί η αφήγηση απομακρύνει το θεατή. 

 

Οι άγγελοι της ζωής του μικρού μελλοντικού ηγέτη είναι οι μητρικές του φιγούρες, άλλοτε καλοί και άλλοτε καλύτεροι άγγελοι. Εκτός από εκείνον προστατεύουν και τον πατέρα του που ξεχειλίζει από τη σκληρή του αγάπη για το παιδί και δε γνωρίζει σε ποιο κανάλι να την οδηγήσει. Η κάμερα υιοθετεί τη ματιά του μικρού και εξερευνά τους οικογενειακούς δεσμούς και το φυσικό περιβάλλον που τον αγκαλιάζει, με πλάνα που δε χωρά η περιγραφή τους σε λόγια, εκτινάσσοντας την εικαστική αξία του φιλμ στα ύψη. Μητρότητα και γή ανακατεύονται με καμβά τη φύση, αφουγκραζόμενα τον τρόπο που το φυσικό περιβάλλον τελικά μπορεί να διαμορφώνει το μέσα μας μόνο και μόνο με αφορμή το ότι το έχουμε μπροστά στα μάτια μας. Οι παρουσίες των πρωταγωνιστών αποπνέουν γλυκύτητα και ένα όμορφο “χάσιμο” στον κόσμο που δημιουργεί το φιλμ, ταιριάζοντας αρμονικά στο σύνολο της ατμόσφαιρας που επιχειρείται να δημιουργηθεί. 

Το φιλμ είναι ένας άνθρωπος που ξεφυλλίζει ένα άλμπουμ, με παλιές φωτογραφίες που δεν τραβήχτηκαν ποτέ. Θεωρεί τις περιγραφές περιττές, απλώς γυρνά τη μία σελίδα μετά την άλλη μπροστά στα μάτια μας, προκαλώντας μας να δημιουργήσουμε αλλά και να χαωθούμε ταυτόχρονα. Αυτό το μίγμα προθέσεων ακουμπά στο θεατή, χωρίς είναι, ακόμα τουλάχιστον, καθαρό ακόμα. Το τοπίο είναι θολό και μέσα στη σύγχυση, όπως για το μικρο Αβραάμ, που αντικρύζει ένα μυστηριώδες δάσος για πρώτη φορά.  

Πρώτη Δημοσίευση στο Move It

Blind

Τι συμβαίνει όταν ένας σκηνοθέτης έχει κουραστεί να βλέπει προβλέψιμες ταινίες από άλλους και ταυτόχρονα διαθέτει ευαισθησία προς τους ανθρώπους που είναι τυφλοί; Δημιουργεί ένα φιλμ σαν το Blind.

Από την αρχή μέχρι το τέλος του, το φιλμ του Eskil Vogt από τη Νορβηγία, μετά και το Sundance, (θυμηθείτε τον από το σενάριο του Oslo, 31 Αυγούστου, και πάλι με την εμπλοκή του ανηψιού Τρίερ και σκηνοθέτη του Oslo στο project- http://www.moveitmag.gr/movies/reviews/new_movies/oslo_31august#.Uv8rdIVZ-Uk) παίζει με το μυαλό αλλά και την οπτική γωνία και ικανότητα του θεατή.

“Το σοκ είναι καλό” υποστηρίζει ο σκηνοθέτης και σε αυτό το φιλμ είναι αυτοσκοπός. Μια νεαρή γυναίκα έχει χάσει την όρασή της ( η Ellen Dorrit Petersen είναι αρκούντως creepy και σπασμένη)

και το μυαλό της γίνεται...υπερβολικά δημιουργικό ως προς την ανάπλαση της πραγματικότητας, που περιλαμβάνει τον άντρα της, μερικούς kinky ηδονοβλεψίες-alter ego της (οι ηθοποιοί τους ενσαρκώνουν ιδανικά) και τον επαναπροσδιορισμό του χώρου γύρω της. Αν και το αλάτι και το πιπέρι της υπόθεσης προστίθεται αρκετά νωρίς, κλείνει με γενναιοδωρία το μάτι στο θεατή, αφήνοντάς τον να απολαύσει τις συνεχείς ανατροπές. Η κάμερα κοιτά την ηρωίδα κομματιασμένα και αποσπασματικά, διευρύνοντας τα οπτικά πεδία της και δημιουργώντας νέα απτικά.

Σκηνοθετικά υπερτονίζονται με διάφορους πρωτότυπους τρόπους οι άλλες αισθήσεις, και νιώθεις σαν να έχεις υποχρεωθεί σχεδόν σαδιστικά να είσαι συνεχώς πίσω από το κεφάλι της πρωταγωνίστριας και να τη βοηθάς να βρει το δρόμο της. Η έμφαση στην απτική πλευρά της εικόνας ανατρέπει λεπτό το λεπτό το κλίμα που αιωρείται, ενώ το μοντάζ συνεχώς γκρεμίζει ο,τι έχει χτίσει, με την άνεση αυτού που ξέρει ότι μπορει να δημιουργήσει από το μηδέν ανά πάσα στιγμή, αφού η μνήμη του έχει αρχίσει να τον προδίδει. Έτσι αγγίζεται βιωματικά μία πτυχή της ψυχολογίας ενός τυφλού και ανατρέπονται τα στερεότυπα που μπορει να του αποδίδονται.

Τα καθαρά νορβηγικά πλάνα και τοπία με το φως τους κρύβουν αρκετό σκοτάδι και η τυφλότητα ίσως καμιά φορά να είναι ο μοναδικός τρόπος να το αντέξεις, στοιχειωμένος από ένα soundtrack που αναζητείται ακόμη.

Πρώτη Δημοσίευση στο Move it 

Kumiko, the treasure hunter

Η σουρεάλ (αλλά με καθ΄ όλα πραγματική προέλευση) ιστορία της Kumiko, που, φανατική των αδερφών Κοέν, ξεκινά ένα ταξίδι στο αυθεντικό χιονισμένο location του φιλμ, προκειμένου να βρει μία βαλίτσα με χρήματα, τον προσωπικό της θησαυρό, τον οποίο είναι πεπεισμένη ότι θα τη βρει να την περιμένει μέσα στους πάγους.
Μία Κοκκινοσκουφίτσα μεγαλωμένη σε ένα Ιαπωνικό δάσος, ζει μόνη της και φροντίζει το κουνέλι της, που δεν ξέρει ότι έχει ξεφύγει από τη Χώρα των Θαυμάτων. Πίνει τσάι, αντιδρά με βία στο να κοιτάζει τους ανθρώπους στα μάτια, δεν την ενδιαφέρει ο έρωτας, έχει φετίχ τα VHS, μιλά με τη μαμά της στο τηλεφωνο χωρίς να ξέρει αν το θέλει ή όχι και λατρεύει το Fargo των αδερφών Κοέν. Τόσο που είναι αποφασισμένη να βρει αυτό το θησαυρό που έχει θαφτεί κάτω από τα χιόνια. Και από τη στιγμή που γεννήθηκε το όνειρο αυτό μέσα της, τίποτε δεν μπορεί να σταθεί στο δρόμο της.



Οι Αμερικάνοι δημιουργοί David και Nathan Zellner (με φιλμογραφία που περιλαμβάνει τα Κid-Thing, Goliath) είναι βαθιά σινεφίλ, πραγματικοί ανθρωπιστές, και παραδίδουν κάτι πρωτότυπο, αυθεντικό, σκοτεινό, με χιούμορ και άπειρη αγάπη, σερβίροντας τσάι στην Kumiko ώστε να συνεχίσει να κυνηγά το όνειρό της. Μία ηρωίδα ανάμεσα στο Hard Candy και την Saint Clara, με το Ι'll read you a story της Colleen να γίνεται το νέο Elephant Woman των Cocorosie. Διατηρείται η αρκετά συνηθισμένη σεναριακή δομή του ανθρώπου που βάζει στόχο και σε όλη τη διάρκεια της ταινίας τον κυνηγά, για να ανατρέπεται ώρα με την ώρα, και όχι με φαντασμαγορικά εφέ αλλά με πειραγμενη σκηνοθεσία με απροσδόκητα πλάνα. Το καταπληκτικό πρόσωπο της πρωταγωνίστριας Yuriko Kikuchi, που με τις εκφράσεις του ταξιδεύει ταυτόχρονα από τη μία άκρη της γης στην άλλη σε μια στιγμή.
Η ιστορία στην οποία βασίστηκε το φιλμ έχει όντως συμβεί, και αναφέρεται σε μία κοπέλα από την Ιαπωνία που πήγε στη Μινεσότα από το Τόκυο για να πραγματοποιήσει τον Urban Legend που είχε δημιουργήσει το φιλμ των Κοέν. Με την ευχή να βρει σύντομα διανομή στην Ελλάδα, ένα μικρό αριστούργημα που μας διαβάζει μια ιστορία κάτω από ένα πάπλωμα που, όσο ταλαιπωρημένο και νωπό και να είναι, μολις το αγγίξεις έχει την ικανοτητα να σε κάνει να πετάς.

Πρώτη Δημοσίευση στο Move It

To Μικρό Ψάρι

Το Mικρό Ψάρι του Γιάννη Οικονομίδη δίχασε, με τον ίδιο τρόπο που ο κεντρικός του ήρωας, ο Στράτος, βρίσκεται με το ένα πόδι στον κόσμο της νύχτας και με το άλλο έτοιμο να πατήσει σε πιο στρωτά μονοπάτια, προκειμένου να ξεφύγει από το εσωτερικό του σκοτάδι. Μία ταινία από έναν auteur με ιδιαίτερα αναγνωρίσιμη κινηματογραφική γλώσσα, που φαίνεται πως στην πορεία της φιλμογραφίας του λέει τις ιστορίες του με έναν όλο και πιο οικονομημένο τρόπο, και τραβά το θεατή βαθύτερα στο προσωπικό συναισθηματικό του σύμπαν.

Το μικρό ψάρι συμπυκνώνει τις εννοιες και επιχειρεί να αναδείξει τον πυρήνα των χαρακτήρων με τους οποίους καταπιάνεται, χωρίς περιττές φλυαρίες στηναφήγηση και με τις πιο εύστοχες ερμηνείες που θα μπορούσε να διαθέτει . Οι φημισμένες επαναλήψεις σε, κατά παράδοση, αξιομνημόνευτες ατάκες ειναι παρούσες, αλλά οι σιωπές που τις σκεπάζουν αμέσως αργότερα είναι πιο εύγλωττες και πιο σπαρακτικές από χίλιες βωμολοχίες μαζί.

Ο Στράτος μπορεί να πνίγεται από τη σκοτεινιά και οι λεκέδες από τα αίματα να μην έχουν φύγει από τα ρούχα του, αλλά τον φωτίζει ένα βαθύ και σχεδόν αλάνθαστο αίσθημα δικαίου, που δεν αφήνει τις ίδιες τις πράξεις του απ'έξω. Αφελής, ρομαντικός, πανούργος, λεβέντης, σαδιστής, τα έχει όλα μέσα του και ανάλογα τον απέναντί του ετεροφωτίζεται και μετά αποσύρεται ξανά στην πρωτόγονη σπηλιά του., ενώ το φιλμ χτίζει ένα τοίχος από πτώματα που προστατεύει τον ήρωα από τη φυσική του παρόρμηση να θυματοποιείται από αυτά.

Η άγνοια και η τραγικότητα είναι ταυτισμένες εδώ, φορτωμένες πάνω στην παρουσία ενός παιδιού, που σε όλη ταινία το φιλμ προσπαθεί να κρατήσει ακέραιο. Ίσως είναι αυτό το αφελές διαστραμμένο παιδί που κρύβεται μέσα στο Στράτο και γίνεται προσπαθεια να διασωθεί, ντυμένο με αίμα, ένα μικρό ψάρι που το έβγαλαν βίαια από τη λίμνη του και έκτοτε ονειρεύεται συνεχώς να γυρίσει σε αυτή. Και θυμώνει με την κάθε μητερα που έχει καθήσει μαζί του στη σκιά ενός μεγαλύτερου ψαριού, παραμελώντας τον ανοιχτά την ίδια στιγμή. Όταν τελικά παραμερίζει από αυτή τη θέση μία τέτοια μητέρα, η σκιά τον καταπίνει.

Το φιλμ δεν κρίνει το Στράτο, του παραχωρεί όλη την ευθύνη της απονομής δικαιοσύνης. Έίναι ένας άνθρωπος που αγαπά τους άλλους με τον πιο ακραίο τρόπο. Καμιά φορά αγαπάμε τους ανθρώπους αλλά σκοτώνουμε τα άτομα. Και μετά απλώς ξαπλώνουμε με το κεφάλι μας μέσα στο νερό. 

Πρώτη Δημοσίευση στο Move It